Τομείς που λειτουργούν με ανταγωνισμό:
- Παραγωγή ενέργειας – Ηλεκτρική ενέργεια μπορούν να παράγουν πολλοί και διαφορετικοί παραγωγοί οι οποίοι δικαιούνται να παράγουν ηλεκτρισμό με διάφορα μέσα αλλά μόνο μετά από άδεια της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας της χώρας.
- Εμπορία ενέργειας - Οι ηλεκτροπαραγωγοί (ΑΠΕ, φυσικό αέριο, λιγνίτης, υδροηλεκτρικά, πυρηνικά) ανταγωνίζονται μεταξύ τους στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, προσφέροντας ηλεκτρική ενέργεια στη χαμηλότερη δυνατή τιμή.
- Προμήθεια ενέργειας – Οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν πάροχο ρεύματος από πολλές εταιρείες, που προσφέρουν διαφορετικά τιμολόγια και πακέτα.
Τομείς που είναι φυσικά μονοπώλια:
- Μεταφορά ενέργειας – Το δίκτυο υψηλής τάσης ανήκει σε έναν διαχειριστή (π.χ. ΑΔΜΗΕ στην Ελλάδα), καθώς δεν είναι πρακτικό και οικονομικά συμφέρον να υπάρχουν πολλαπλά δίκτυα μεταφοράς.
- Διανομή ενέργειας – Το δίκτυο διανομής ανήκει σε έναν φορέα (π.χ. ΔΕΔΔΗΕ), καθώς η κατασκευή παράλληλων δικτύων θα ήταν οικονομικά και τεχνικά ασύμφορη.
Γιατί υπάρχει αυτή η διάκριση;
- Ο ανταγωνισμός μειώνει το κόστος και βελτιώνει την ποιότητα υπηρεσιών μόνο στους τομείς όπου είναι τεχνικά εφικτός.
- Η ύπαρξη ανταγωνιστικών δικτύων μεταφοράς και διανομής θα έκανε σχεδόν αδύνατη την εξισορρόπηση και σταθερότητα του συστήματος η οποία πρέπει να γίνεται από ένα σημείο ελέγχου που έχει την πλήρη εικόνα παραγωγής-κατανάλωσης.
- Η ανάπτυξη πολλών και παράλληλων δικτύων μεταφοράς και διανομής ενέργειας θα οδηγούσε σε μεγάλη σπατάλη πόρων και χαμηλή αξιοποίηση υποδομών που συνεπάγεται αυξημένο κόστος λειτουργίας τους και αυξημένο κόστος για τους καταναλωτές.
- Η κρατική ρύθμιση ελέγχει τα μονοπώλια και προστατεύει τους καταναλωτές από αθέμιτες πρακτικές σε κρίσιμους τομείς, όπως η μεταφορά και η διανομή ενέργειας.
Συνδυάζοντας ανταγωνισμό και ρύθμιση, το ενεργειακό σύστημα εξασφαλίζει καλύτερες τιμές, ποιότητα υπηρεσιών και σταθερότητα για όλους.
Smart Tip: Οι ενεργειακές εταιρείες που διαχειρίζονται τα δίκτυα ενέργειας μιας χώρας, επειδή είναι φυσικά μονοπώλια, λειτουργούν με ένα σύστημα εγγυημένων εσόδων ώστε να μη κινδυνεύουν ποτέ από οικονομική κατάρρευση.

